Inloggen
Abonneren
Contact
Samen lunchen
Een kind dat naar school komt met kapotte schoenen. Een kind dat ’s winters loopt te rillen in een dun zomerjasje. Een kind dat zonder ontbijt, met een knorrende maag, op school komt. Een kind dat niks van Sinterklaas krijgt. Een kind dat nog nooit naar een dierentuin is geweest. Een kind dat zich schaamt voor de armoede thuis en geen vriendje te spelen vraagt. Een kind dat niet kan sporten, omdat de contributie te hoog is. Een kind dat een partijtje overslaat, omdat er geen geld is voor een cadeautje.
Ik weet het: er zijn momenteel kinderen, in brandhaarden in de wereld, die een nog wreder lot treft. En toch: het is hartverscheurend om te zien, deze kinderen. Niet alleen de armoede zelf, ook de schaamte, de stress en de uitsluiting. Die zouden niet mogen bestaan. Ronduit beschamend is het, voor een zo rijk en zich beschaafd noemend land als Nederland, dat één op de dertien kinderen hier opgroeit in armoede. Veel gezinnen zakken dus maandelijks door de bodem. Elke keer komen ze geld tekort. Wie raakt daarvan niet in de stress?
Problemen eerder signaleren, bespreekbaar maken, meedenken aan oplossingen – dat is belangrijk en bemoedigend. Dat sommige gemeenten ontbijt of lunch aanbieden aan kinderen die dat nodig hebben, is welkome –, maar helaas stigmatiserende – noodhulp.
De enige duurzame oplossing is dat gezinnen niet langer in armoede leven. Nu ik dit schrijf, zijn de verkiezingscampagnes voor de Tweede Kamer in volle gang. Veel partijen hebben, nu meer mensen door de inflatie in het nauw zijn gekomen, ‘bestaanszekerheid’ vooropstaan. Ik hoop dat er in de praktijk iets van gaat komen, van die zekerheid.
Een manier om de schrijnende tegenstelling op te heffen tussen een leeg broodtrommeltje en één met een zalm-avocadosandwich, en daarmee vernederende sociale verschillen te verkleinen, is een gezamenlijke schoollunch. Een koude of warme lunch, verplicht of vrijwillig, met een eigen bijdrage naar inkomen of niet. Onderzoekers van de Universiteit Wageningen onderzochten de schoollunch in Europese landen (zie tv-programma Pointer, december 2022). Nederland is één van de weinige Europese landen zonder schoollunch. In Frankrijk en de Zuid-Europese landen is die lunch warm. Denk eens aan die hongerig makende weekmenu’s die op de ramen van Franse schoolgebouwen zijn geplakt: poulet roti, taboeleh, carottes rapées… Ze zijn vrijwel gratis, maar niet verplicht.
In Zweden, Finland en Estland is de warme, gezonde lunch gratis en onderdeel van de schooldag. Zweden begon er in 1970 mee. Onderzoekers vergeleken volwassenen die als kind in de jaren 60 wel of geen schoollunch hadden gekregen. Degenen die dat wel hadden, waren gemiddeld gezonder en behaalden een hoger opleidingsniveau dan de anderen. Schoolmaaltijden bleken een motor achter kansengelijkheid.
In Nederland heerst huiver voor zulke ‘staatsopvoeding’. Maar waarom eigenlijk? Waarom zouden we kinderen niet gezellig samen laten lunchen? Het kost wat belastinggeld, maar het levert veel op. Allemaal hetzelfde eten, vertrouwd raken met gezonde gerechten, geen stigmatisering, nooit meer honger – wie wil dat nu niet? Het zou elk kind gegund moeten zijn.
