Profile

HJK draait om de wereld van het jonge kind

Columns
16/01/2020
Leestijd 2-3 minuten
Geschreven door Aleid Truijens

Meer dan één leven leven

Deze week las ik weer eens voor uit een boek van Max Velthuijs. Ik ben dol op zijn werk. Zijn illustraties zijn heldere, minimalistische schilderijen. Ongelooflijk hoeveel expressie Velthuijs weet te leggen in een kikkermond, één zwarte lijn in een groen koppie. Als Kikker bezorgd is, komt er een trilling in zijn streepmond, als hij blij is een minieme krul, als hij verdrietig is een lichte buiging.

Save the children

En ach, dat leergierig gestrekte nekje van zijn vriendin Eend, de meelevend loensende kraaloogjes van Varkentje, het pedante schuine hoofd van betweterige Haas – een handvol van zulke types en je hebt de mensheid wel in beeld.
De dieren wonen in houten, kleurig gebeitste huisjes in een lieflijk heuvellandschap. Zij zitten op knusse leunstoelen, aan de muur hangt een schilderij van een appel. In zo’n huisje zou iedereen willen wonen – ik wel tenminste. In Velthuijs’ dierenwereld heeft niemand een enge ziekte; er dreigt geen klimaatramp en het is nooit oorlog. De woorden hypotheek en faillissement bestaan niet.
Toch is die wereld niet zorgeloos. Soms is Kikker ineens doodsbang; hij denkt dat er een spook onder zijn bed zit. Hij loopt naar het huisje van Eend, door een donker bos waar het stormt en de bomen op monsters lijken. Eend heeft medelijden en laat Kikker in bedje slapen. Maar dan horen ze griezelig gekraak op de trap. Het spook! Met bonzend hart rennen ze naar het huis van Varkentje. Even later liggen ze met zijn drieën in bed te sidderen; ze troosten elkaar, maar angst is besmettelijk. ‘s Ochtends schrikken ze wakker van een hoofd in het raamkozijn: daar is het spook weer! Maar het is Haas, die zich ongerust afvroeg waar zijn vrienden waren.
Kikker is bang gaat zoals alle goede kleuterverhalen over emoties. Zonder zoetsappig of belerend te zijn, laat Velthuijs zien dat ook als het tegenzit, het meestal goedkomt. Zijn dieren zijn net als iedereen soms jaloers, egoïstisch of onbesuisd. Dat geeft niet. Als je elkaar maar probeert te begrijpen en als het écht nodig is, je vrienden helpt.
Door Kikker-verhalen voor te lezen, train je het inlevingsvermogen van kinderen. Fictie, een verzonnen wereld die lijkt op de echte, is hét tovermiddel om je te verplaatsten in de motieven van een ander, in goede en kwade bedoelingen. Dankzij fictie leef je meer dan één leven. Dat geldt ook voor films. Het zien van Toy Story is een hartverwarmende leerschool in medeleven, moed, zelfspot en ware vriendschap.
De wereld zou enorm opknappen van wat meer empathie. Hoe kun je een vriend verraden, een tegenstander verwonden of een klasgenoot gruwelijk pesten als je hebt bedacht hoe het zou voelen als jíj het slachtoffer was? Je in een ander verplaatsen, is een voorwaarde om de samenleving te begrijpen. Ik ben blij dat daar nu op de basisschool meer aandacht voor is. Lesmateriaal in overvloed. Je kunt er zomaar, morgen, mee beginnen.

Aleid Truijens