Profile

HJK draait om de wereld van het jonge kind

Columns
06/11/2019
Leestijd 2-3 minuten
Geschreven door Aleid Truijens

Kennis opdoen

Toen ik een kind was, heerste er een onverwoestbaar geloof in de vooruitgang. Alles zou beter gaan na die verschrikkelijke oorlog, waarover niemand meer wilde praten.

Save the children

Duurzaamheid was iets voor slijtvast ondergoed, een voetafdruk knerpte in de sneeuw en men praatte over het weer, niet over het klimaat. De natuur, hoewel best mooi op ansichtkaarten uit de Ardennen, was er om overwonnen te worden. Speelgoed en servies waren van fijn, onbreekbaar plastic en mijn vader droeg no iron-overhemden van een zweetopwekkend soort kunststof. Joop den Uyl, hoeder des vaderlands, gunde iedere Nederlander een autootje.
Tussen mijn 20e en 25e sloeg de stemming totaal om. Wij hadden Moeder Aarde vervuild en haar wraak zou verschrikkelijk zijn. Ontbladerde, halfdode bomen, aangetast door ‘zure regen’ waren de stille getuigen. Een gat in de ozonlaag zou straks alle menselijk leven doden.
Maar ach, wat gaf het. Ik, voorheen een hippie die in het gras lag met een bloem in het haar, had het binnen zitten en poëzie lezen ontdekt. ‘Natuur is voor tevredenen of legen’, dichtte J.C. Bloem en wij knikten instemmend, denkend aan de saaie zondagmiddagwandelingen op de hei met onze ouders. Daarbij, de Bom zou toch wel vallen. Wij, verwende welvaartskinderen, meenden no future te hebben en headbangden somber mee op illusieloze punkmuziek.
Toen de welvaart ongekende pieken bereikte, in de jaren negentig, was ‘het milieu’ iets geworden waarover schoolkinderen zich schattig druk maakten: zielige aangespoelde zeehondjes, dode vissen in de Maas, de plasticsoep in de oceaan. Allemaal de schuld van ons mensen, leerden ze. Maar wat konden zij eraan doen? Dat werd niet verteld. Hun schuldgevoel groeide. De consumptiedrift ook.
‘Duurzaam’ is het nieuwe toverwoord voor alles wat wij wenselijk vinden. Grappig dat buitenspelen, behalve gezond en leuk, nu duurzaam is. Spelen en knutselen met afval is niet meer iets voor verwaarloosde, kansarme kinderen, maar hip en duurzaam. Ook zelfstandig en ontdekkend spelen, zonder instructie of voorgekauwd materiaal, spel dat altijd al de fantasie en creativiteit stimuleerde, heet nu ineens duurzaam.
Ik vind het best. Vooral als deze trend ertoe leidt dat kinderen vaker buitenspelen, met de hele klas naar het bos gaan om hutten te bouwen of paddenstoelen te zoeken, of lekker in een schooltuintje mogen spitten.
Wel denk ik dat ‘duurzaam’ onderwijs ook het bijbrengen van kennis is. Waarom koeienpoep slecht is voor de natuur, waarom je niet zo vaak moet vliegen en wat langer zou moeten doen met kleren of speelgoed. Leg het uit, ook aan jonge kinderen, op hun niveau. Je geeft de boodschap: er is een oplossing. Jullie kunnen er iets aan doen! Kinderen vertellen dat iets héél slecht is leidt alleen maar tot doemdenken en een verlammend schuldgevoel. Die zijn, weet ik uit ervaring, helemaal niet duurzaam. Kennis biedt hoop.

Aleid Truijens