Profile

HJK draait om de wereld van het jonge kind

Blogs
09/02/2026
Leestijd 2 minuten
Geschreven door Danée Heijkamp

Dagboek van een kleuterjuf in Oostenrijk #5

Klassenmanagement. Er valt mij op de Kindergarten iets op dat me aan het denken zet: het klassenmanagement dat de leerkrachten hier inzetten, is heel zachtaardig. Natuurlijk doet elke leerkracht het op haar eigen manier. Maar over het algemeen zijn de ‘tantes’, zoals de leerkrachten in Oostenrijk genoemd worden, opvallend lief, zacht en voorzichtig in hun aanpak richting de kinderen.

Save the children

De kinderen worden redelijk klein gehouden. Het lijkt erop dat ze jonger behandeld worden dan kleuters in Nederland. Als een kind iets doet dat niet mag, reageert de leerkracht nooit streng of boos. Er volgt een kort gesprekje over waarom dit gedrag niet mag. En als het gedrag écht niet stopt, krijgt het kind een ander plekje in de klas. Meestal een plek dicht bij een van de leerkrachten. Maar ik vraag me af: voelt dit voor het kind echt als een negatieve consequentie? Of is het juist fijn, zo dicht bij de leerkracht? Het lijkt meer op een beloning dan op een straf. Ook lijkt het gedrag op langere termijn er niet door te veranderen.

Misschien is deze zachte aanpak een gevolg van het feit dat de kleuterschool hier gescheiden is van de basisschool. Ook krijgen de leerkrachten hier een aparte opleiding voor de kleuterschool, wat invloed kan hebben op het klassenmanagement.
En wat hier natuurlijk ook meespeelt, is het aantal kinderen per klas. Met gemiddeld zestien kinderen en meerdere leerkrachten is het haalbaar om op zo’n rustige manier te reageren. Er is altijd iemand die even kan bijspringen, een praatje kan maken of een kind kan begeleiden. In Nederland, waar een kleuterklas soms dertig kinderen en maar één leerkracht telt, zou deze aanpak simpelweg niet werken. Het vraagt om genoeg ogen en handen, en die hebben ze hier.

Is het koesteren of klein houden?

Ik denk dat deze manier van klassenmanagement voor- en nadelen heeft. Enerzijds zorgt zachtaardig reageren voor rust, nabijheid en veiligheid. Dat vind ik mooi. Aan de andere kant heb ik het idee dat die manier van reageren niet altijd het gewenste effect heeft op het gedrag. Ik ben er dus nog niet helemaal over uit wat ik van deze stijl van klassenmanagement vind. Maar ik weet wél dat het met dertig kleuters en één leerkracht onhaalbaar zou zijn.

Danée Heijkamp rondde de ALPO versneld af om het Oostenrijkse onderwijssysteem van dichtbij te verkennen. Dit schooljaar start ze als leerkracht in groep 3.

Danée Heijkamp