Profile

HJK draait om de wereld van het jonge kind

Logo categorie
Knutselen
01/09/2026
Leestijd 3-5 minuten
Geschreven door Janet de Vink

Creatief met routines

In de rubriek Creatief met… ontdek je hoe je alledaagse materialen en ontwikkelingsmaterialen uit de klas doelgericht inzet binnen verschillende ontwikkelingsdomeinen. Deze keer staat het dagelijkse fruitmoment centraal: met de rekenroutine ‘Fruit op tafel’ bouw je het rekenen stap voor stap op van concreet handelen naar abstract rekenen.

Save the children

Wat lees je in dit artikel?
Je leest hoe je het dagelijkse fruitmoment kunt gebruiken als rekenroutine waarmee kinderen spelenderwijs oefenen met tellen, vergelijken, hoeveelheden en rekentaal.
Wat is de rekenroutine ‘Fruit op tafel’?
Een dagelijkse activiteit tijdens het fruitmoment, waarbij je aansluit bij de beginsituatie van de groep en de opdrachten gedurende het jaar verder aanpast.
Welke rekendoelen komen aan bod?
Kinderen oefenen met beginnende gecijferdheid: tellen, getalbegrip, vergelijken, hoeveelheden en rekentaal.
Hoe bouw je de routine op?
Je werkt van concreet naar abstract: eerst handelen met echt fruit, daarna hoeveelheden voorstellen, vastleggen in bijvoorbeeld een staafdiagram en uiteindelijk redeneren met getallen.

De rubriek Creatief met… nodigt je uit om kinderen op een speelse en ontdekkende manier te laten leren met alledaagse materialen en de ontwikkelingsmaterialen uit de klas. De materialen zijn op verschillende manieren in te zetten, doelgericht en effectief, binnen diverse ontwikkelingsdomeinen.

Wat?
De rekenroutine ‘Fruit op tafel’ zet je dagelijks in tijdens het fruitmoment. Je sluit aan bij de beginsituatie van de groep en past de activiteiten gedurende het jaar steeds verder aan. Zo oefen je op een natuurlijke manier met cruciale rekendoelen en kun je eenvoudig differentiëren.

 

Doel?
SLO-doelen voor beginnende gecijferdheid: tellen, getalbegrip, vergelijken, hoeveelheden en rekentaal.

 

Waar?
Tijdens het fruitmoment in de kring.

 

Welk materiaal?
Het fruit dat de kinderen hebben meegenomen.

 

Waarom?
Door cruciale leerdoelen te verweven in dagelijkse routines, krijgen deze elke dag betekenisvolle aandacht. Zo ontstaan veel oefenkansen. Gebruik het handelingsmodel als leidraad en beweeg stap voor stap van informeel naar formeel leren. In de onderbouw is dat essentieel: kinderen bouwen abstracte rekenbegrippen op vanuit concrete ervaringen. Door eerst te handelen met echte materialen en vervolgens toe te werken naar schematische en mentale representaties, ontwikkelen kinderen een stevig getalbegrip. Zonder deze tussenstappen kunnen kinderen later moeite krijgen met abstract rekenen.

Tip: Maak ook gebruik van het versje ‘Fruit op tafel’.

Hoe?
Het handelingsmodel werkt van concreet naar abstract. De vier handelingsniveaus:

1. Informeel handelen in werkelijkheidssituaties

Kinderen leren door te handelen.

  • Laat kinderen groepjes vormen met hetzelfde fruit: alle bananen bij elkaar, enzovoort.
  • Vergelijk de groepjes: welke is het grootst en welke het kleinst?
  • Laat kinderen voordat ze tellen voorspellen welk fruit het meest voorkomt.

2. Voorstellen: concreet handelen
Kinderen gebruiken concreet materiaal om hoeveelheden weer te geven.

  • Laat ieder kind bij het meegebrachte fruit een blokje leggen of een stokje in het juiste potje zetten. Zo ontstaat een eenvoudige turftabel.

3. Formeel handelen met mentale voorstellingen
Kinderen hebben steeds minder concreet materiaal nodig.

  • Leg de uitkomsten vast in een staafdiagram.
  • Laat kinderen voorspellen hoe de grafiek verandert als er bijvoorbeeld twee bananen bijkomen.

4. Formeel handelen (abstract)
Kinderen redeneren met getallen en eenvoudige bewerkingen.

  • Hoeveel appels en bananen hebben we?
  • Hoeveel meer bananen dan peren zijn er?
  • Als er één appel wordt opgegeten, hoeveel blijven er dan over?

Door deze routine dagelijks te herhalen, groeien kinderen spelenderwijs in tellen, vergelijken, redeneren en rekentaal.

Janet de Vink

Janet de Vink is specialist Jonge Kind, onderwijsadviseur en auteur. Ze is bekend onder de naam Vouwjuf. Janet heeft ruim twintig jaar ervaring als leerkracht in de onderbouw en ontwikkelt Denkvierkanten.