Inloggen
Abonneren
Contact
Spelscripts maken met AI
Spelscripts kunnen het rollenspel van kleuters verrijken, maar het maken ervan kost tijd. Kan AI daarbij helpen? Ontdek hoe je met AI stap voor stap een spelscript ontwikkelt en hoe jij als leerkracht daarbij een sleutelrol speelt.
Wat lees je in dit artikel?
Je leest hoe AI kan helpen bij het maken van spelscripts voor rollenspel en hoe je als leerkracht daarbij kritisch blijft sturen.
Wat is een spelscript?
Een spelscript is een stappenplan met tekeningen of foto’s van handelingen binnen een rol of spelverhaal, dat kleuters houvast en inspiratie geeft.
Hoe helpt het CIDI-model?
Het CIDI-model helpt je een prompt op te bouwen met context, instructie, details en input, zodat AI gerichter een spelscript kan maken.
Waarom blijft de leerkracht onmisbaar?
GenAI neemt het denkwerk niet over: de leerkracht maakt inhoudelijke keuzes, scherpt prompts aan en bewaakt of het script past bij de doelen en de ontwikkeling van kleuters.
© Jenske Bakhuis
Spel, en vooral rollenspel, creëert talrijke mogelijkheden om de wereldkennis van kleuters te vergroten en hun taalontwikkeling te bevorderen. Van spelend leren is sprake als je aansluit bij het spel van de kleuter, de (taal)ontwikkeling actief ondersteunt en het spel verrijkt zonder het spel te veel te sturen. Zo bereik je zowel jouw doelen als die van de kleuter, terwijl er ruimte blijft voor vrij spel (Henrichs et al., 2025). In nagebootste situaties uit het dagelijks leven geef je kleuters volop kansen om zelf taal te gebruiken, terwijl jij een rijk en gevarieerd taalaanbod aanreikt. Speel mee, wacht af en durf stiltes te laten vallen. Zo geef je kinderen ruimte om zelf te praten (Damhuis & Van der Zalm, 2017). Spelscripts kunnen daarbij een gerichte impuls geven.
Zo begeleid je rollenspel
Voor veel kleuters is het niet vanzelfsprekend om een rollenspel te spelen. Ze moeten nog leren dat er regels voor taalgebruik zijn binnen bepaalde rollen en contexten. Om hen uit te dagen taal te gebruiken in spel, kun je herkenbare situaties aanbieden waarin mensen samen handelingen uitvoeren en met elkaar in gesprek zijn (taal in spel, z.d.). Sluit daarbij aan bij de taaldoelen. Begin met eenvoudige spelsituaties en breid deze geleidelijk uit, zodat kleuters stap voor stap taal- en spelvaardigheden ontwikkelen.
Speel mee, wacht af en durf stiltes te laten vallen
Waarom spelscripts werken
Spelscripts kunnen het niveau van het spel verhogen en de taalontwikkeling ondersteunen (Henrichs et al., 2025; Laarveld & Heuvelman, 2024). Een spelscript is een stappenplan met tekeningen of foto’s van handelingen binnen een rol of spelverhaal. Het geeft kleuters houvast, inspiratie en een geheugensteuntje. Bespreek samen met je kleuters wat er gespeeld kan worden en welke woorden en zinnen daarbij passen. Leg deze afspraken vervolgens samen vast in een spelscript (Leraar24, 2021).
Verander bij het thema ‘Op reis’ de huishoek in een camping. Niet alle kinderen zijn op een camping geweest. Doe daarom eerst voor hoe je bijvoorbeeld incheckt bij de receptie. Zo leren kleuters welke taal daarbij past. Als je een spelscript in de hoek ophangt, kunnen kinderen dat zelfstandig naspelen. Zo leren zij een spelplan maken. Met rollenkaartjes nemen ze een rol op zich en leren ze deze vol te houden. Daarbij helpt scaffolding kleuters om attributen en taal in te zetten (Bodrova & Leong, 2007).
Taalruimte voor iedere kleuter
Als je spelscripts inzet in de klas, is het belangrijk rekening te houden met verschillen tussen kleuters in bijvoorbeeld taalvaardigheid en actieve deelname. Neem daarom zowel non-verbale als verbale uitingen van kleuters serieus. Let er ook op dat stille kleuters voldoende taalruimte krijgen om actief met het spel mee te doen en zich daarbij verbaal te uiten. Kleine, informele groepjes zorgen voor meer taalruimte, omdat kleuters dan meer kans hebben om op een natuurlijke manier te praten (Roberts, 2014; Damhuis & Van der Zalm, 2017).
Onderzoek naar spelscripts
Binnen de pabo van Hogeschool Saxion voerden studenten verschillende afstudeeronderzoeken uit naar de inzet van spelscripts ter bevordering van de taalontwikkeling van kleuters. Deze onderzoeken laten positieve effecten zien (Lammers, 2025; Spans, 2025; Wieringa, 2024). Leerkrachten waarderen de opbrengsten van deze spelscripts, maar ervaren de voorbereiding als tijdrovend. Daarom onderzochten we of AI daarbij kan ondersteunen.
© Jenske Bakhuis
AI als hulpmiddel bij spelscripts
Generatieve AI-tools (GenAI) kunnen ondersteunen bij het ontwikkelen en vormgeven van spelscripts (Van Aalst, 2024). Je bespaart tijd, waardoor er meer ruimte ontstaat om zelf mee te spelen met kleuters. Voorwaarde voor effectief gebruik is wel dat je als leerkracht een duidelijke en doordachte prompt (opdracht) formuleert.
Op basisschool De Es in Hellendoorn ontwerpen leerkrachten bij elk thema een themahoek op basis van de gestelde (taal)doelen, waarin kinderen spelenderwijs leren. Voor het thema ‘Spring in de tijd’ zetten ze AI in om een spelscript te genereren. Zo ontstaat een rijke speelomgeving waarin kleuters als archeologen met elkaar in gesprek gaan.
Van eerste prompt naar bruikbaar spelscript: hoe je met het CIDI-model AI stap voor stap bijstuurt
Stap 1: Formuleer een prompt met het CIDI-model
Om houvast te geven bij het formuleren van een goede prompt, kun je gebruikmaken van het CIDI-model. CIDI staat voor: context, instructie, details en input (Van Aalst, 2024).
- Context: Beschrijf het thema of de situatie die in het spelscript moet voorkomen. Geef ook aan wat de rol van AI is.
- Instructie: Geef aan dat AI een spelscript moet genereren. Instrueer het aantal scènes, de rollen en de vorm waarin het spelscript moet worden weergegeven.
- Details: Benoem de handelingen die de kleuters kunnen uitvoeren, het taalniveau en de leerdoelen.
- Input: Voeg specifieke informatie toe, zoals benodigde materialen of iets over de ruimte.
Voor het thema ‘Spring in de tijd’ gebruiken we ChatGPT om een spelscript voor een archeologenhoek te maken. In de prompt beschrijven we de context, instructie, details en input. De markeringen bij de prompt laten zien welk onderdeel bij welke stap van het CIDI-model hoort.
Prompt 1
Context: Ik ben een kleuterleerkracht en wil graag een themahoek rondom het thema prehistorie ontwerpen. Ik wil kleuters uitdagen in hun taal tijdens het spel, door een herkenbare situaties na te laten spelen waarin mensen samen handelingen uitvoeren en met elkaar in gesprek zijn. Neem de rol van onderwijsontwerper voor het jonge kind aan.
Instructie: Genereer een spelscript waarin met afbeeldingen/scènes de handelingen van een archeoloog worden weergegeven. Maak een spelscript bestaande uit 4 scènes waarbij de rol van archeoloog nagespeeld kan worden.
Details: Zorg dat de scènes aansluiten bij de handelingen: 1: zoeken, 2: schoonmaken, 3: onderzoeken en 4: tentoonstellen. Zorg dat het aansluit bij het taalniveau van jonge kinderen. Zorg dat de leerlingen oefenen met de woorden: archeoloog, graven, zoeken, vinden, schep, fossiel, vondst, schoonmaken, kwast, onderzoeken, loep, boek, tentoonstellen, museum, vitrine.
Input: In de themahoek kan gebruikgemaakt worden van een zandtafel met fossielen, kleding van een archeoloog, een schep, kwast, loep, boeken en vitrines.
Resultaat prompt 1
Stap 2: Analyseer en verbeter de output
Nadat AI een eerste uitkomst heeft gegenereerd, kun je die output verder verfijnen. GenAI genereert output op basis van eerder verkregen data. Als die data onjuist of onvolledig zijn, kunnen er fouten of vooroordelen in de output sluipen. Door gerichte vervolgvragen te stellen en de prompt stap voor stap aan te scherpen, ontstaat een spelscript dat aansluit bij de onderwijspraktijk. Daarbij ben je als leerkracht verantwoordelijk voor de inhoudelijke keuzes en de pedagogisch-didactische afwegingen (Van Aalst, 2024).
In de eerste output ontbrak nog een aantal didactische en pedagogische principes. Met behulp van het CIDI-model bepaalden we welke onderdelen van de prompt aanvulling nodig hadden: de leesrichting van links naar rechts, samenspelen om taal uit te lokken en een uitbreiding van de woordenschat.
Prompt 2 (aanvullingen)
Instructie: Zorg dat de afbeeldingen naast elkaar worden weergegeven.
Details: Stimuleer het taalniveau van kleuters door twee archeologen te laten samenwerken.
Input: Gebruik bij scène 1 de woorden en materialen: graven, zoeken, vinden en schep. Bij scène 2 de woorden en materialen: fossiel, vondst, schoonmaken en kwast. Bij scène 3: onderzoeken, loep en boek en bij scène 4: tentoonstellen, museum en vitrine.
Resultaat prompt 2
Stap 3: Verfijn de details
Ook na de tweede output besluiten we om nog verder aan te scherpen. We voegen nog één extra prompt toe. Hierbij gebruiken we het CIDI-model niet meer, omdat het alleen nog maar om details gaat.
Resultaat prompt 3
Prompt 3:
“Zou je de volgende woorden toe willen voegen aan het spelscript: schep, kwast, loep en boek? Wil je in de titel bij het woord archeoloog de hoofdletter en het uitroepteken weghalen? En bij de derde en vierde scène staat twee keer het woord kijk, kun je dit aanpassen?”
GenAI neemt het denkwerk van de leerkracht niet over
GenAI kan ondersteunen bij het ontwerpen van spelscripts, maar neemt het denkwerk van de leerkracht niet over. Effectief gebruik vraagt om een leerkracht die GenAI doelgericht inzet, kritisch meedenkt, bijstuurt en bewuste keuzes maakt. Zo ontstaat een spelscript dat past bij jouw doelen én bij de ontwikkeling van kleuters.
Wil je zien hoe de prompts stap voor stap zijn opgebouwd, hoe context, instructie, details en input daarin zijn verwerkt én hoe het spelscript na iedere prompt verder wordt aangescherpt? Download dan de twee pagina’s uit HJK en bekijk de prompts én de bijbehorende spelscripts.
Mediatips
Tips voor het gebruik van AI
- Aalst van, J. (2024). Studiegids voor verantwoord gebruik van generatieve AI. Opgevraagd op 6 januari 2026 van: studiegids-voor-verantwoord-gebruik-van-generatieve-ai.pdf
Werken met spel
- Caminada, G. (2015). Meespelen als spelstimulering. HJK, 2015 (mei), 28-31.
- Leraar24 (2021). Hoe je met een spelscript het rollenspel van kleuters stimuleert. Opgevraagd op 6 januari 2026 van: Hoe je met een spelscript het rollenspel van kleuters stimuleert – Leraar24
Taal op de basisschool
- Henrichs, L., Gijsel, M., Kuipers, N., Smeets-van Veldhoven, J. & Weterings-van den Berg, M. (2025). Betekenisvol en functioneel taalonderwijs in groep 1-2. Effectieve aanpakken in het taalonderwijs: Weten wat werkt en waarom. Opgevraagd op 6 januari 2026 van: Betekenisvol en functioneel taalonderwijs in groep 1-2 | Onderwijskennis
Literatuurlijst
- Aalst van, J. (2024). Studiegids voor verantwoord gebruik van generatieve AI. Opgevraagd op 6 januari 2026 van: studiegids-voor-verantwoord-gebruik-van-generatieve-ai.pdf
- Bodrova, E. & Leong, D. J. (2007). Tools of the mind: The Vygotskian approach to early childhood education (2nd ed.). Upper Saddle River, NJ: Pearson Education/Merrill.
- Damhuis, R. & Zalm, E. van der (2017). A provocative approach for communication with low-proficient children: Examining how the interactive role of teachers and children changes. Language and Literacy, 19(2), 51-71.
- Henrichs, L., Gijsel, M., Kuipers, N., Smeets-van Veldhoven, J. & Weterings-van den Berg, M. (2025). Betekenisvol en functioneel taalonderwijs in groep 1-2. Effectieve aanpakken in het taalonderwijs: Weten wat werkt en waarom. Opgevraagd op 6 januari 2026 van: Betekenisvol en functioneel taalonderwijs in groep 1-2 | Onderwijskennis
- Laarveld, K. & Heuvelman, R. (2024). Zó laat je kleuters leren. In Whitepaper (pp. 2-8). Opgevraagd op 10 maart 2026 van: Expertis – Whitepaper Zó laat je kleuters leren
- Leraar24 (2021). Hoe je met een spelscript het rollenspel van kleuters stimuleert. Opgevraagd op 6 januari 2026 van: Hoe je met een spelscript het rollenspel van kleuters stimuleert – Leraar24
- Roberts, T. A. (2014). Not so silent after all: Examination and analysis of the silent stage in childhood second language acquisition. Early Childhood Research Quarterly, 29, 22-40.
Gerelateerde artikelen
We’ve got the blues
Tijdens muziekactiviteiten kan gewerkt worden aan klank-, vorm- en betekenisaspecten (KVB) door met kinderen te zingen, te spelen op instrumenten, naar muziek te luisteren, maar...
Bijendans
Niets is leuker dan een bezoek aan een echte pluktuin. Dieren kijken en voeren, helpen met het werk in de tuin en zelf fruit plukken en proeven. Bij sommige pluktuinen kun je ze...
Spelend verbinden op vele manieren
Op 3 april 2019 vond het vierde landelijk congres over onderwijs aan het jonge kind plaats. Het werd georganiseerd door de Algemene Onderwijsbond (AOb) en het vakblad De wereld ...
