Profile

HJK draait om de wereld van het jonge kind

Logo categorie
Sociaal-Emotioneel
06/10/2026
•
Leestijd 5-8 minuten
•
Geschreven door Johan Eichhorn

Rust in de klas

Save the children

Als je tijdens een speel-werkles een kleuterklas overziet, zie je allerlei activiteiten en gedrag. Soms lijkt het wel een ‘orkest’ waarin iedereen door elkaar heen speelt. Wat heeft de dirigent (de leerkracht) achter de schermen gedaan, zodat kinderen weten waar ze aan toe zijn en zich veilig voelen?

Q: Waar begint rust in een kleutergroep?
A: Bij een planmatige aanpak met vaste routines, heldere verwachtingen en duidelijke regels en afspraken.
Q: Waarom is een gezamenlijke teamaanpak belangrijk?
A: Als het onderbouwteam verwachtingen bespreekt, afspraken eenduidig toepast en samen evalueert, weten kinderen beter waar ze aan toe zijn.
Q: Hoe maak je routines zichtbaar?
A: Met bijvoorbeeld dagritmekaarten, stappenplannen en visuele steun bij overgangsmomenten.
Q: Wat doe je als een kind extra ondersteuning nodig heeft?
A: Observeer eerst het gedrag en gebruik zo nodig een visueel geheugensteuntje en positieve bekrachtiging.

@ Tom van Limpt

Rust in een kleutergroep ontstaat niet vanzelf. Binnen onze sbo-kleuterafdeling vormt een planmatige aanpak met vaste routines, heldere verwachtingen en duidelijke regels en afspraken de basis voor het dagelijks handelen in de klas. Door deze bewust aan te leren en consequent te herhalen, ontstaat een veilig en voorspelbaar pedagogisch klimaat waarin kinderen tot leren komen.

Maak van ‘eerst kijken’ een vaste routine
Herken je dit? Tijdens het werken met ontwikkelingsmaterialen roepen kleuters al snel: “Juf, wat moet ik doen?” Door ‘eerst kijken’ als vaste routine aan te leren, stimuleer je hun zelfstandigheid (Eichhorn, 2023).

1. Bekijk samen de afbeelding
Vaak laat de afbeelding op een deksel zien wat de bedoeling van dat werkje is. Laat kinderen goed kijken en stel vragen: “Wat zie je op de deksel? Wat zou er in deze kist zitten?”

2. Verken het materiaal
Haal het materiaal uit de kist en laat kinderen benoemen wat ze zien. Benadruk dat verkennen begint met goed kijken. Dat geldt voor alle werkjes en opdrachten.

3. Leg de link met eerdere ervaringen
Vraag bijvoorbeeld: “Heb je zo’n werkje al eens gedaan? Weet je nog hoe dat toen werkte?”

4. Oefen de routine regelmatig
Herhaal deze werkwijze als je nieuw materiaal introduceert. Zo leren kinderen de werkprincipes herkennen, zoals Hoe maak ik een lotto?, en worden ze minder afhankelijk van jouw hulp.

5. Benoem het gewenste gedrag

Geef complimenten als kinderen eerst zelf kijken en nadenken voordat ze om hulp vragen.

Benieuwd naar de rest van het artikel?

Word nu abonnee en krijg onbeperkt toegang tot alle artikelen op HJK-online.nl, inclusief persoonlijk profiel om artikelen makkelijk te selecteren, delen en bewaren.

Johan Eichhorn

Johan Eichhorn werkte ruim 35 jaar met zogenoemde risicokleuters: op de werkvloer en op het gebied van collegiale consultatie. Hij is auteur van de boeken Zorg voor kleuters en Focus!