Profile

HJK draait om de wereld van het jonge kind

Columns
18/03/2020
Leestijd 2-3 minuten
Geschreven door Aleid Truijens

Spelochtend

Een nest jonge katjes, een geurig babykruintje, een waggelende dreumes, een kwispelende puppy, een veulen dat de stakerige benen strekt, mijn kleinzoon die bij het Facetimen het beeldscherm kust, mijn kleindochter die als het eng wordt ‘Niet bang zijn, opa!’ zegt – er is veel dat mij kan ontroeren. Maar niets, helemaal niets haalt het bij een kind dat verzonken is in zijn spel. Of een groot mens, maar dat gebeurt zo zelden.

Save the children

Met huid en haar opgaan in je eigen verzinsel: een drakengevecht, een autorace, een ongehoorzame poppenfamilie. Dat je een prinses bent, of een heks, of de baas van de bank. Of Ziyech, tijdens een potje straatvoetbal. Waarom verliezen de meesten van ons dat vermogen?
Spelen is de wereld imiteren totdat je er zelf aan moet geloven, deelnemer wordt en je aanpast aan de onverbiddelijke werkelijkheid. Spelen is niet alleen ontspanning. Spelen is een belangrijke manier van leren, en zou in het onderwijs niet tegenover het leren rekenen, lezen en schrijven moeten staan. Winkeltje spelen is ook rekenen. Toneelspelen is geweldig taalonderwijs en ook les in menselijk gedrag.
Als kind zat ik vaak alleen thuis te spelen en te fantaseren, al was het maar omdat ik de echte wereld, buiten, doodeng vond. Daar waren de klimrekken waar je kon afvallen, het rolschaatsen dat ik niet onder de knie kreeg, het verstoppertje spelen waarbij ik niemand wist te vinden – en de wrede kinderen die mij daarom uitlachten.
Gelukkig waren er thuis altijd mensen met wie ik kon spelen. Ik heb veel opgestoken van bord- en kaartspellen: Monopoly, Scrabble, Mahjong, Yahtzee, Rummikub en Stratego, klaverjassen en hartenjagen. Ik weet niet of de invloed op het brein van zulke spellen al is onderzocht, maar ik voorspel dat je ervan leert vooruitkijken, strategisch denken, risico’s nemen en tegen je verlies kunnen. Het is ook knus en saamhorig. Je kunt al die spelletjes nu online spelen, maar oubollig gezinsgeluk onder de tafellamp blijft heerlijk.
Ieder nadeel heeft zijn voordeel: ik las dat door het coronavirus vele gezinnen in quarantaine de bordspellen en kaartspelletjes hebben herontdekt. Zo hebben ze weer eens contact met elkaar. Want wekenlang op je iPad of telefoon zitten, gaat vervelen.
Ik zie nog een nadeel dat in blijmoedig hedendaags jargon een ‘kans’ heet. Het lerarentekort is natuurlijk verschrikkelijk, en we moeten er alles aan doen om het te verhelpen. Waarom zouden alle basisscholen – wanneer die straks weer opengaan – niet één ochtend per week tot spelochtend verheffen? Allerlei vormen van sport en spel, zoals toneel, muziek, dansen, gedichten en verhalen schrijven, voetballen, basketballen, enzovoort. Dit onder – betaalde – leiding van (groot)ouders die vakkundig zijn op deze gebieden, of bevoegde vakdocenten die bij eerdere bezuinigingen zijn ontslagen. Het scheelt één ochtend reguliere les per week per klas, en het is leuk, leerzaam en gezond voor kinderen. Een topidee, al zeg ik het zelf. Waarom niet?

Aleid Truijens