Wat betekent nieuwsgierigheid?

pp.10-13_Van der Wilt_HJK oktober 2017_OntdekkenRineke Tineke Peuleschil, bij ons in Amsterdam.
Die vroeg de hele tijd maar door hoe alles eigenlijk kwam.
Rineke Tineke Peuleschil die vroeg bijvoorbeeld: ‘Hee,
waarom, waarom, waarom valt de maan niet naar benee?’

De tekst in de intro is van een bekend kinderliedje van Annie M.G. Schmidt. De hoofdpersoon is een typisch voorbeeld van een nieuwsgierig aagje: de hele tijd vragen stellen en niet gauw tevreden zijn met een antwoord. Nieuwsgierigheid wordt omschreven als ‘de wil om te ontdekken hoe de wereld in elkaar zit’. Maar wat verstaan kleuters eigenlijk onder nieuwsgierigheid? En wat kunnen we daaruit afleiden? Is er in het onderwijs wel genoeg ruimte voor nieuwsgierigheid?

Waar komen baby’s vandaan?
Kinderen zijn van nature nieuwsgierig. Ze gaan graag op ontdekking uit: ze willen van alles uitproberen, onderzoeken en ervaren. Nieuwsgierigheid wordt daarom ook wel omschreven als ‘een honger naar kennis en een natuurlijke wil om te leren’ (Reed, 2017). Simpel gezegd: als je nieuwsgierig bent, wil je weten hoe de wereld in elkaar zit. Maar waar komt nieuwsgierigheid eigenlijk vandaan? Nieuwsgierigheid komt voort uit een gebrek aan kennis. Als je je bewust wordt van dat gebrek, is de kans namelijk groot dat je dat wil opheffen en op verkenning uitgaat. Nieuwsgierigheid is dan ook de drijfveer voor ontdekken. Dat zie je al bij hele jonge kinderen: ze slaan met hun lepel op hun bord en stoppen van alles in hun mond. Naarmate kinderen ouder worden, krijgt nieuwsgierigheid een andere vorm. Kinderen gaan vragen stellen. Waar komen baby’s vandaan? Weet een hond dat het een hond is? En hoe komt het dat mijn verfwater groen is geworden? Kleuters stellen maar liefst 200 tot 300 vragen per dag (Engel, 2011). Het is een manier om grip te krijgen op de wereld om hen heen. En ze zijn niet snel tevreden: de helft van de vragen die kleuters stellen, is een vervolg op een eerdere vraag (Engel, 2011). Kinderen stellen dus niet zomaar vragen. Ze weten goed wat ze willen weten en gaan na of iets ook echt een antwoord is op hun vraag.

Het belang van nieuwsgierigheid
Nieuwsgierigheid krijgt de laatste tijd steeds meer aandacht in het onderwijs. Kinderen die nieuwsgierig zijn, onthouden namelijk beter wat ze hebben geleerd. Dat heeft te maken met het belonende effect van nieuwsgierigheid: het gebrek aan kennis wordt opgeheven en dat ervaar je als een beloning (Reed, 2017). Maar nieuwsgierigheid heeft niet alleen een positief effect op je geheugen. Ook in onderzoek speelt nieuwsgierigheid een grote rol. Goed onderzoek begint namelijk met het stellen van vragen. Onderzoekers zijn dan ook bij uitstek nieuwsgierig: ze willen graag weten hoe iets zit. En die nieuwsgierigheid heb je als onderzoeker niet alleen nodig om op interessante vragen te komen. Het is ook een belangrijke drijfveer om door te zetten, dieper te graven en verder te zoeken. Tot slot kan nieuwsgierigheid gezien worden als één van de eigenschappen die kinderen nodig hebben in de 21e eeuwse samenleving, een samenleving die steeds complexer wordt en steeds sneller verandert. Er ontstaan nieuwe problemen waarvan wij het bestaan nog niet eens kennen. Die problemen vragen om een oplossing. Daar is nieuwsgierigheid voor nodig: de drijvende kracht voor vernieuwing. Het vinden van nieuwe oplossingen begint immers met het stellen van vragen.

Wil je verder lezen maar heb je nog geen abonnement? Klik dan hier.
Heb je een abonnement en wil je digitaal verder lezen? Klik dan hier.