Omgaan met sociale processen

pp.23-25_Van der Wilt en Rave en Van der Veen_HJK april 2018_DSC0370Het is september. Een nieuwe groep staat voor de deur. Een aantal kinderen ken je nog van vorig jaar, maar voor sommigen is het hun allereerste schooldag. Je bekijkt het vanaf een afstandje en ziet een bij elkaar geraapte groep kinderen. Hoe maak je daar een groep van met een sterk wij-gevoel? Een groep waarin niemand wordt buitengesloten en kinderen zich verantwoordelijk voelen voor elkaar?

Groepsvorming, sociale interacties, vriendschappen, conflicten en ruzies. Je bent er als kleuterleerkracht maar druk mee. In de voorgaande artikelen van deze special werd al duidelijk hoe belangrijk sociale relaties zijn voor de ontwikkeling van het jonge kind. Maar hoe maak je daar als leerkracht werk van in de dagelijkse onderwijspraktijk? Voor Mariska Rave, leerkracht in groep 1/2 van basisschool de Mijlpaal in Amsterdam, is dit de kern van haar vak. Niet alleen in de kleuterklas, maar later ook. Het is iets waar ze zelf de hele dag mee bezig is: ze grijpt zoveel mogelijk momenten aan om met kinderen in gesprek te gaan over sociale processen in haar klas. Wij brachten een bezoek aan de klas van Rave en vroegen haar hoe zij omgaat met sociale relaties tussen de kinderen in haar klas. Dit artikel is een weergave van dat gesprek en geeft de lezer enkele handvatten voor het bevorderen van sociale relaties in de klas.

Een goed begin is het halve werk
Elke leerkracht wil aan het begin van het schooljaar een goede start maken. Zeker met een nieuwe groep is het belangrijk om direct duidelijke afspraken op te stellen. Rave doet dit op haar eigen manier: ‘In het begin gaat iedereen gewoon zijn eigen gang. Na de eerste week blikken we dan terug: wat ging er goed en wat kan er beter? Naar aanleiding daarvan maken we afspraken met elkaar. Die maken we alleen als we samen merken dat we die nodig hebben in onze klas.’ In het samen maken van afspraken probeert Rave tegemoet te komen aan de behoefte van haar leerlingen aan autonomie. Afspraken en regels worden niet alleen door haar bepaald, maar worden met instemming van de hele groep opgesteld. Hiermee probeert zij het wij-gevoel te bevorderen: ‘Wij zijn een groep en in onze groep gelden deze afspraken.’ De afspraken zijn direct betekenisvol voor kinderen, omdat die gemaakt worden op het moment dat zich een situatie voordoet waarin die nodig zijn. Het mooie is dat er het hele jaar door nieuwe situaties voorkomen die kunnen vragen om een nieuwe afspraak. En soms is het ook belangrijk om een bestaande afspraak opnieuw met elkaar te bespreken.

Wil je verder lezen maar heb je nog geen abonnement? Klik dan hier.
Heb je een abonnement en wil je digitaal verder lezen? Klik dan hier.