Kleuterbouwverlenging of toch niet?

pp.04-07_Pittens_HJK mei 2018_SpelenMenig kleuterleerkracht zal het dilemma herkennen: is deze kleuter klaar voor het formele leren in groep 3 of is kleuterbouwverlenging gewenst? Jaar in jaar uit stoeien ook leerkrachten van Stichting Optimus Primair Onderwijs met deze vraag. Optimus heeft in haar koersplan de toekomstuitspraak opgenomen om in 2021 een kennisintensieve lerende organisatie te zijn waarbij praktijkgericht onderzoek centraal staat en verbindingen worden gelegd met kennisinstellingen in het hoger beroepsonderwijs en wetenschappelijk onderwijs. Praktijkgericht onderzoek kan helpen om een goed onderbouwde keuze te maken.

Praktijkgericht onderzoek wil zeggen dat onderzoek uitgaat van een probleem in de dagelijkse praktijk waarbij op systematische wijze en met erkende methoden gegevens worden verzameld, geanalyseerd en op basis daarvan conclusies worden getrokken. Het gaat om kleinschalig onderzoek dat bruikbaar is voor de eigen praktijk. Niet geheel toevallig werd binnen Optimus dan ook een onderzoeksgroep opgericht bestaande uit vijf leerkrachten onder leiding van Aleid Beets Kessens (specialist jonge kind bij Fontys) en Nadie Pittens (procesbegeleider en leerkracht). In eerste instantie was de onderzoeksgroep voornemend een checklist te ontwikkelen om kleuterbouwverlenging beter te kunnen onderbouwen.

Schoolrijp of niet?
Kleuteronderwijs volgt, observeert en bereidt jonge kinderen voor op onder andere het formele leren in groep 3. Hiervoor dient de kleuter schoolrijp te zijn. Wanneer in de kleutergroepen blijkt dat de kleuter onvoldoende schoolrijp is en daarmee niet toe is aan het formele leren in groep 3, volgt meestal verlenging. Kleuterbouwverlenging betekent dat een kind nogmaals groep 2 overdoet (Brouwers-Timmermans, 2011). In de periode tussen 1994 en 2003 is er longitudinaal onderzoek verricht in Nederland naar kleuterbouwverlenging. Op basis van gegevens uit het onderzoek bleek dat bij ongeveer 10 procent van de leerlingen in de kleutergroepen kleuterbouwverlenging wordt toegepast (Roeleveld & Van der Veen, 2007). Kleuterbouwverlenging komt ook binnen Optimus voor. Kleuterbouwverlenging kent op de lange termijn nauwelijks positieve effecten (Karweit, 1992; Pameijer & Van Minderhout, 2016). De voorsprong verdwijnt en leidt in enkele gevallen zelfs tot sociale, cognitieve en emotionele problemen bij de leerling. Roeleveld en Van der Veen (2007) stelden op basis van hun cohortanalyse zelfs dat leerlingen met een verlengde kleuterbouw in hun verdere onderwijsloopbaan in vergelijking met doorstromers vaker opnieuw blijven zitten of eerder worden verwezen naar het speciaal basisonderwijs.

Wil je verder lezen maar heb je nog geen abonnement? Klik danĀ hier.
Heb je een abonnement en wil je digitaal verder lezen? Klik danĀ hier.