Genderbewuste bril opzetten

pp.22-25_DeVlieger ea_HJK februari 2018_HandelenJezelf bewust zijn van het aspect ‘gender’ biedt kansen om kinderen te laten groeien in alle facetten en interesses. Kinderen krijgen immers pas zelfvertrouwen als ze mogen zijn wie ze zijn, mogen spelen met materialen waarmee ze willen spelen en als ze hun persoonlijke expressiviteit dus zelf mogen ontwikkelen.

Lowie is volop aan het spelen in de voorschoolse opvang met de barbiepoppen. De pedagogisch medewerker komt even met hem meespelen, terwijl ze aan Mira vraagt: ‘Leuk dat er ook eens jongens meespelen met de poppen, vind je niet?’ Na enige tijd komt de oudere broer van Lowie de opvang binnen en hij zegt tegen hem: ‘Lowie, zou je niet eerder met de auto’s gaan spelen, die barbiepoppen zijn toch voor de meisjes.’ Tijdens deze korte tijdspanne wordt Lowie er tweemaal, al dan niet indirect, op gewezen dat barbiepoppen voor meisjes zijn. Deze en andere stereotiepe uitspraken horen we soms in de kleuterklas of kinderopvang en daarom is het belangrijk om te bouwen aan een bewustwording omtrent de impact van deze woorden. In dit artikel worden suggesties aangereikt om leerkrachten te laten groeien in het genderbewust handelen.

Wat is gender nu eigenlijk?
Het woord ‘gender’ is een veelgebruikte term, maar wat betekent het nu eigenlijk? Gender heeft verscheidene betekenissen, elk vanuit een ander standpunt. Voor ons staat gender niet enkel gelijk aan de sekse- of biologische verschillen tussen man en vrouw, maar verwijst het ook naar de invloed van omgevings- en maatschappelijke factoren. Mannen en vrouwen hebben gedurende de geschiedenis elk hun eigen rollen toegewezen gekregen. Deze rollen zijn dus deels sociaal en cultureel bepaald. Hierdoor kunnen we stellen dat ze dus veranderbaar en afhankelijk van de maatschappij zijn (Bollen & Van Looy, 2011).
Het gegeven ‘gender’ is opgebouwd uit verschillende genderaspecten die zowel een biologische als sociale en culturele oorsprong hebben. De genderbread (Killermann, 2017) is hiervan een visuele voorstelling.
• Een eerste aspect is het geslacht (sex). Dit verwijst naar het biologische verschil tussen man en vrouw, dat zich voornamelijk uit in primaire en secundaire geslachtskenmerken.
• Het tweede aspect is de seksuele geaardheid (orientation). Hier gaat het om de fysieke en emotionele aantrekkingskracht tot een ander, ongeacht het geslacht.
• Een derde aspect is de genderexpressiviteit (expression) en heeft betrekking op het gedrag dat een man/vrouw vertoont in het dagdagelijks leven. Dit gedrag kan fel variëren van stereotiep vrouwelijk tot stereotiep mannelijk, los van het eigen geslacht. Het uit zich op zowel opvallende (kleding) als op subtiele manieren (lichaamstaal).
• Het laatste aspect is de genderidentiteit (identity). Dit gaat over in hoeverre mensen zich al dan niet vrouwelijk of mannelijk voelen.

Wil je verder lezen maar heb je nog geen abonnement? Klik dan hier.
Heb je een abonnement en wil je digitaal verder lezen? Klik dan hier.